22 marca: Światowy Dzień Wody

22 marca br. po raz 26. obchodzić będziemy Światowy Dzień Wody, którego hasłem przewodnim w tym roku jest „Nie pominąć nikogo” (Leaving No One Behind). Istotnym wydarzeniem towarzyszącym obchodom Dnia jest prezentacja Światowego Raportu na temat Wody, przygotowanego, podobnie jak w latach ubiegłych, przez Światowy Program Narodów Zjednoczonych Oceny Zasobów Wodnych (WWAP). Raport przedstawiony zostanie w Pałacu Narodów w Genewie, 22 marca 2019 roku, a także równolegle w kilku innych miejscach na świecie: w siedzibie UNESCO w Paryżu, w siedzibie Uniwersytetu Narodów Zjednoczonych w Tokio, w siedzibie FAO w Rzymie oraz w siedzibie Komisji Gospodarczej i Społecznej Narodów Zjednoczonych dla Azji Zachodniej w Bejrucie.

Raport przedstawia stan zasobów wodnych świata, oceniając poziom ich zużycia i sposób zarządzania nimi, a także proponując narzędzia pomagające formułować i wdrażać programy zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi świata.

W dokumencie podkreślone zostało zaangażowanie krajów członkowskich Organizacji Narodów Zjednoczonych w realizację Celów Agendy dla Zrównoważonego Rozwoju 2030, przede wszystkim w kontekście realizacji praw człowieka, w tym prawa do dostępu do czystej bieżącej wody oraz do urządzeń sanitarnych, jako warunku budowania zdrowych, zamożnych, pokojowo rozwijających się społeczeństw.

Z okazji Dnia, na świecie organizowanych jest wiele wydarzeń związanych z tematyką zasobów wodnych świata oraz hydrologii. Jednym z niewątpliwie wartych odnotowania jest konferencja „Wyzwania dla gospodarki wodnej”, organizowana 22 marca br. przez Polską Akademię Nauk w jej siedzibie w Pałacu Staszica w Warszawie.  

Problemy światowych zasobów wody są przedmiotem uwagi jednego z największych programów naukowych UNESCO – Międzynarodowego Programu Hydrologicznego (IHP), którego celem jest m.in. dokonywanie oceny stanu ekosystemów i zbiorników wodnych, a także dystrybucji i wykorzystania zasobów wody pitnej, jak również poprawa zarządzania nimi w rejonach, w których występuje niedobór wody.

W ramach tego Programu, w 2017 roku uruchomiony został System Informacji na temat Wody (the Water Information Network System – WINS), pełniący funkcję ogólnie dostępnej bazy danych na temat zasobów wodnych świata, pomocnej przy planowaniu różnego rodzaju działań, inwestycji, czy podejmowaniu decyzji dotyczących zarządzania zasobami wody. WINS ma także służyć krajom członkowskim UNESCO jako narzędzie monitorowania stanu realizacji Celu 6. Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030.

Światowy Dzień Wody ustanowiony został 22 grudnia 1992 roku, rezolucją A/RES/47/193 Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych. Bezpośrednią przyczyną jego proklamowania była rekomendacja Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju, inaczej zwanej Szczytem Ziemi, która odbyła się w czerwcu 1992 roku w Rio de Janeiro i zasłynęła przyjęciem Agendy 21 – wszechstronnego planu działań na wiek XXI dla Narodów Zjednoczonych, rządów i grup społecznych w każdym obszarze, w którym człowiek ma wpływ na środowisko. Jeden z rozdziałów Agendy poświęcony został problemom zasobów świeżej wody na świecie, jako bodaj najważniejszym spośród wszystkich zagadnień związanych ze środowiskiem.

Głównym celem Dnia jest zwrócenie uwagi społeczności międzynarodowej na wpływ gwałtownego wzrostu populacji ludzkiej, industrializacji, zmian klimatycznych, konfliktów zbrojnych i klęsk żywiołowych na systemy wodne świata. Obchody Dnia mają zainspirować rządy, organizacje, społeczności i poszczególnych ludzi do podejmowania działań służących lepszemu, zrównoważonemu gospodarowaniu zasobami wody na świecie. Proklamując Światowy Dzień Wody, Narody Zjednoczone zachęcały kraje członkowskie, by dopasowywały jego obchody do lokalnego kontekstu, podejmując konkretne działania (publikacje, konferencje, seminaria), służące kształtowaniu świadomości społecznej na temat odpowiedniego gospodarowania zasobami świeżej wody na świecie.

W poprzednich latach tematami przewodnimi Międzynarodowego Dnia Wody były: Woda i kultura (2006), Niedobór wody (2007), Woda a stan sanitarny świata (2008). Wody transgraniczne (2009), Jakość wody (2010), Woda dla miast (2011), Znaczenie wody dla produkcji żywności na świecie (2012), Współpraca w dziedzinie wody (2013), Woda i energia (2014), Woda a zrównoważony rozwój (2015), Woda a praca (2016), Ścieki jako nieograniczone źródło wody (2017), Natura dla wody (2018).

 

Przesłanie Dyrektor Generalnej UNESCO z okazji Światowego Dnia Wody 22 marca 2019 r. Pani Audrey Azoulay

 Dostęp do bezpiecznej wody jest prawem człowieka i - wraz z dostępem do urządzeń sanitarnych - napędami rozwój do przodu. Jednak prawie jedna trzecia ludności na świecie nie korzysta z usług zarządzania wodą pitną w bezpieczny sposób, a tylko dwie piąte ma dostęp do bezpiecznych usług sanitarnych. Dlatego temat tegorocznego Światowego Dnia Wody „Nie pomijajcie nikogo”, odzwierciedlając śmiałe obietnice Programu Zrównoważonego Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych. To dążenie do osiągnięcia dostępu do wody przez najsłabszych jest coraz ważniejsze: nasilenie degradacji środowiska, zmiany klimatyczne, wzrost liczby ludności i szybka urbanizacja - między innymi - stanowią poważne wyzwanie dla bezpieczeństwa wodnego. Niemniej jednak woda i urządzenia sanitarne mogą znacząco przyczynić się do osiągnięcia szerokiego zakresu celów programu działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030: od bezpieczeństwa żywnościowego i energetycznego, do rozwoju gospodarczego i zrównoważonego rozwoju środowiska. Biorąc pod uwagę szeroko zakrojony wpływ dostępu do wody, tegoroczny Światowy Raport Rozwoju Wody ONZ - opublikowany przez UNESCO we współpracy z całą Rodziną Wodną ONZ - koncentruje się na temacie walki z barierami w dostępie do wody, szczególnie dla najbardziej ubogich. Raport opowiada się za pobudzeniem międzynarodowej woli politycznej dotarcia do osób zmarginalizowanych i zajęcie się istniejącymi nierównościami - niezależnie od tego, czy są one społeczno-ekonomiczne, oparte na płci, ze względu na szczególne wyzwania związane z otoczeniem miejskim lub wiejskim, czy jakikolwiek inny czynnik.
Potrzeba zwiększenia międzynarodowej solidarności jest szczególnie widoczna w niektórych regionach, takich jak Afryka Subsaharyjska i Azja Południowa, gdzie dostęp do podstawowych usług, takich jak zaopatrzenie w wodę i warunki sanitarne, pozostaje w dużej mierze ograniczony. W coraz bardziej zglobalizowanym świecie wpływ decyzji związanych z wodą przekracza granice i wpływa na wszystkich, dlatego opowiada się za kompleksowym zarządzaniem zasobami wodnymi. Światowy Dzień Wody UNESCO potwierdza swoje zobowiązanie do wspierania rządów w ich wysiłkach na rzecz powszechnego dostępu do wody i urządzeń sanitarnych dla wszystkich, bez dyskryminacji. Poprzez priorytetowe traktowanie najbardziej potrzebujących, możemy zbudować bardziej odporne społeczności, bardziej równe społeczeństwa i bardziej pokojowy, zrównoważony świat.